Każdego roku nad polskimi rzekami i zbiornikami wodnymi wyrzucanych jest kilka tysięcy ton odpadów. Wzrost turystyki krajowej prowadzi do dodatkowej presji na wody oraz obszary przybrzeżne. W odpowiedzi na ten problem, redakcja „Wodnych Spraw” rozpoczyna IV edycję ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej 10GG – „10 grzechów głównych nieświadomego turysty”.
Odpady takie jak butelki, niedopałki, opakowania po jedzeniu oraz plastikowe torby są łatwo dostrzegalne wzdłuż wód. Jednak wakacyjna presja na rzeki, jeziora i Bałtyk nie ogranicza się tylko do śmieci. Obejmuje również niszczenie roślinności, płoszenie zwierząt, hałas oraz korzystanie z miejsc, które nie są przeznaczone do rekreacji.
Z danych GUS wynika, że w 2025 roku Polacy odbyli 54,5 mln krajowych podróży turystycznych, co oznacza wzrost o 3,2 proc. w porównaniu do roku poprzedniego. Wydatki na te podróże wyniosły 52,7 mld zł. W lipcu i sierpniu 2025 roku w obiektach noclegowych na terenach nadmorskich przebywało 2,1 mln turystów, którzy skorzystali z 9 mln noclegów.
Wyniki akcji sprzątania potwierdzają skalę problemu. Wody Polskie informują, że każdego roku nad polskimi rzekami i zbiornikami wodnymi wyrzucanych jest kilka tysięcy ton śmieci. W 2025 roku podczas Operacji Czysta Rzeka zebrano blisko 580 ton odpadów w ramach 960 lokalnych akcji. W ramach Akcji Czysta Odra usunięto kolejne 206 ton śmieci, z czego ponad połowę stanowił plastik.
Agnieszka Hobot, redaktorka naczelna „Wodnych Spraw”, zauważa, że śmieci na brzegu to nie jedyny ślad wakacyjnej presji na wodę. Wiele zachowań turystów, takich jak wchodzenie w trzcinowiska czy hałasowanie, postrzegane są jako nieistotne. Jednak w skali całego sezonu, te drobne działania mogą wywierać realny wpływ na środowisko.
Raport Najwyższej Izby Kontroli z 2025 roku wskazuje, że 99,5 proc. jednolitych części wód powierzchniowych w Polsce nie osiągnęło dobrego stanu do końca 2021 roku, co oznacza, że Polska jest daleko od spełnienia wymogów unijnych dotyczących jakości wód.
W Polsce funkcjonuje ponad 700 kąpielisk, gdzie badana jest jakość wody. Im większa liczba osób korzystających z tych miejsc, tym ważniejsze są odpowiednie zachowania turystów.
IV edycja kampanii 10GG będzie trwała od 16 czerwca do 24 sierpnia 2026 roku. W ramach cyklu „Poniedziałki z grzechem” w czasopiśmie „Wodne Sprawy” publikowane będą materiały dotyczące dziesięciu zachowań turystów wpływających na wody i strefy przybrzeżne. Kampania będzie wspierana przez publikacje w mediach społecznościowych, newsletter oraz materiały graficzne.
Kampania ma na celu uwrażliwienie na codzienne zachowania, które wpływają na jakość wody i życie w ekosystemach wodnych. W tym roku towarzyszyć jej będzie konkurs fotograficzny „Twoje wakacje wpływają na wodę”, promujący dobre praktyki wypoczynku nad wodą.
Kampania 10GG łączy komunikaty skierowane do turystów oraz mieszkańców miejscowości wypoczynkowych z informacjami dla samorządów, instytucji oraz branży turystycznej, promując odpowiedzialne korzystanie z miejsc nad wodą.
Patronat honorowy nad kampanią objęła m.in. Prezydentka Miasta Kielce Agata Wojda.